TEHNIČKI URED ZA SARADNJU SA BALKANOM
OFICINA TÉCNICA DE COOPERACIÓN CON LOS BALCANES
Španska kooperacija na Balkanu se veže za proces stabilizacije nakon izbijanja oružanog sukoba koji je obuhvatio ovu zonu 90-ih godina. U tom smislu, Španija je činila napore da doprinese očuvanju mira i stabilnosti u regiji. Tako se na samom početku pomoć zasnivala prvenstveno na humanitarnoj pomoći koja je postepeno prerastala u projekte razvojne saradnje.
U 2001. godini AECID otvara Tehnički ured za saradnju sa Balkanom (OTC) u cilju koordiniranja aktivnosti Španske kooperacije na samom terenu. OTC, sa sjedištem u Sarajevu, trenutno ima nadležnosti u Bosni i Hercegovini, Srbiji, Crnoj Gori i Albaniji, gdje od 2005. godine postoji i jedna Antena.
U Generalnom planu za 2005-2008. Bosna i Hercegovina i Albanija su uključene u kategoriju zemalja od posebnog značaja. Prva zemlja se nalazi u dugom i sporom procesu dostizanja pomirenja, povratka, normalizacije i funkcionisanja kao jedinstvene i nezavisne države, a druga je izuzetno siromašna zemlja za evropske pojmove.
Sa druge strane, Srbija i Crna Gora se nalaze u kategoriji preferentnih zemalja.
Intenzitet saradnje sa njima će biti u opadanju, mada mogu tražiti određenu pomoć u okviru Sporazuma o stabilizaciji Jugoistočne Evrope.
Osim toga, podržavaju se projekti održivog razvoja, zaštite okoliša i očuvanja prirodnih bogatstava Mediterana preko programa Azahar. http://www.programa-azahar.org
BOSNA I HERCEGOVINA
Trenutna situacija u Bosni i Hercegovini je obilježena njenom skorijom prošlošću. Rat koji je zahvatio zemlju od 1992. do 1995. godine doveo je do humanitarne, socijalne i ekonomske katastrofe što još uvijek određuje osnovne slabosti zemlje.
Španska kooperacija je imala aktivnu ulogu u procesu uspostavljanja mira i obnove od samog početka rata. U prvom periodu (1992-1996.) svi napori su bili orijentisani na humanitarnu pomoć. U drugom periodu (1996-2001.) se orijentisalo na jačanje i pomoć u rekonstrukciji zemlje omogućujući povratak izbjeglica i pomažući najugroženijim skupinama, a od 2001. godine razvojna saradnja se orijentisala ka jačanju pravne države, uspostavljanju održive ekonomije i podsticanju integrisanja izbjeglih i raseljenih lica.
PAE DOCUMENT for Bosnia and Herzegovina)
Aktivnosti Španske kooperacije odgovaraju sljedećim sektorskim strateškim ciljevima:
Povećati socijalne i institucionalne kapacitete (demokratska vladavina), putem promocije reprezentativne i participativne demokratije i političkog pluralizma sa jednom programskom linijom pokrenutom 2006. godine u cilju jačanja procesa samoorganizovanja i jačanja civilnog društva; jačanja pravne države koje se realizuje preko projekata „Podrška stvaranju i konsolidaciji Centra za pravosudnu dokumentaciju Bosne i Hercegovine“, „Podrška jačanju Specijalnog odjela za organizovani i privredni kriminal i korupciju Tužilaštva BiH“, „Podrška stvaranju i jačanju Finansijsko-obavještajnog odjeljena“; Razvoj administracije u službi građana sa ciljem jačanja decentralizovane administracije i reforme javne administracije, kao i putem Podrške procesu evropskih integracija.
Povećati ekonomske kapacitete, putem podrške mikro i malim preduzećima, sa programskom linijom koja se realizuje u okviru sektora mikrofinansija i u kojem je ruralni sektor prioritet. Osim toga pokreću se inicijative podrške preduzećima socijalne ekonomije putem projekata u poljoprivrednom sektoru i učešća ugroženih društvenih skupina u njima; Jačanje institucionalnih kapaciteta za dobro funkcionisanje tržišta, putem podrške pružanju decentralizovanih javnih usluga koje pomažu formiranju preduzeća i finansiranje infrastruktura putem kredita FAD koji omogućavaju poboljšanje i modernizaciju komunikacione mreže i oblika transporta.
Prevencija konflikata i izgradnja mira, putem usmjeravanja pažnje i raspoloživih sredstava u ljudski razvoj i sigurnost kroz podršku programu smanjenja lakog naoružanja i municije koje UNDP realizuje u BiH i dajući doprinos u obuci oružanih snaga Bosne i Hercegovine u oblasti deminiranja. Ovaj strateški cilj zahtjeva razvoj plana usmjerenog na okupljanje svih aktera uključenih u izgradnju mira kroz akcije tranzicionog pravosuđa i podrške žrtvama, usmjeravanje napora na etape prije konflikta kroz podršku povratnom stanovništvu i podršku inicijativama za okončanje nasilja nad ženama u oružanim sukobima.
Ove aktivnosti se prvenstveno odvijaju u zoni južne Hercegovine (Kanton 7 Federacije BiH i Regija 7 Republike Srpske), zoni koje se ističe po visokom nivou konfliktnosti i podjele, jer u Kantonu 7 zajedno žive Bošnjaci i bosanski Hrvati u približno jednakom broju. S druge strane, regija 7 Republike Srpske je zastupljena sa većinskim srpskim stanovništvom i na taj način se u aktivnostima Španske kooperacije uspjelo uključiti sva tri konstitutivna naroda. Nakon toga treba napomenuti takozvanu „Sarajevsku ekonomsku regiju“, termin koji podrazumijeva kako kapital, tako i 26 opština iz oba entiteta koja čine Bosnu i Hercegovinu. Aktivnosti u ovoj zoni imaju za cilj omogućiti da sarajevska zona postane nosilac razvoja zemlje.
Takođe treba istaći veliku važnost doprinosa Španske kooperacije u jačanju državnih institucija kao i opredjeljenosti da podrži BiH u reformama u kojima se nalazi na svom putu ka potpunoj integraciji u EU.
Pravni okvir sa Španijom
U junu 2003. godine je potpisan Osnovni sporazum o saradnji između Kraljevine Španije i Bosne i Hercegovine, koji je kasnije potvrđen od strane Parlamenta obje zemlje.
(Zapisnik o I mješvitoj komisiji za tehničku, naučnu, obrazovnu i kulturnu saradnju između Španije i Bosne i Hercegovine potpisan je 20. juna 2006. godine.
ALBANIJA
Nakon pada komunističkog režima Albanija je 1991. godine krenula u reforme, ali dva odvojena događaja, ekonomska kriza iz 1997. godine i konflikt na Kosovu 1999. godine su doveli zemlju do bankrota, izazivajući pri tom kolaps u radu institucija i masovno kretanje izbjeglica.
Za vrijeme oružanog sukoba na Kosovu Španska kooperacija u Albaniji je prvenstveno bila usmjerena na humanitarnu pomoć, najvećim dijelom koncetrisana na posljedice koje je izazvao masovni priliv izbjeglica, a realizovala se preko NVO.
Zadnjih godina zemlja je napravila napretke na ekonomskom, političkom i socijalnom planu, ali oni još nisu doprijeli do cijelog albanskog društva, što se ogleda u visokim pokazateljima siromaštva. U svrhu poboljšanja nivoa razvoja, aktuelni Globalni strateški cilj Španske kooperacije se sastoji u podršci u ostvarenju političkih, administrativnih, ekonomskih i socijalnih reformi koje podrazumijeva implementacija Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju i u postizanju milenijumskih ciljeva razvoja (MDG) doprinoseći ravnomjernom razvoju zemlje, sa posebnom pažnjom na najugroženije skupine.
U okviru Plana posebnog djelovanja ( PAE DOKUMENT Albanija) aktivnosti odgovaraju sljedećim sektorskim strateškim ciljevima:
Povećati institucionalne i socijalne kapacitete (demokratska vladavina), putem jačanja pravne države sa projektima edukacije sudija, a u saradnji sa Sudskom školom Albanije i projektima kao „Podrška jačanju Savjeta pravosuđa i sudske vlasti u Albaniji“; Razvoj administracije u službi građana i dobrog upravljanja javnim poslovima je usmjeren na podršku decentralizovanoj administraciji i jačanju institucionalnih i administrativnih kapaciteta za implementaciju Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju (SAA) i razvoju administracije za evropske integracije.
Povećati ekonomske kapacitete, putem podrške mikro i malim preduzećima i preduzećima socijalne ekonomije, programske linije koja se ostvaruje u sektoru mikrofinansija i koja za prioritetni sektor djelovanja ima ruralne i periferne urbane zone. Takođe se radi na finansiranju infrastrukture putem kredita FAD za poboljšanje infrastrukturne mreže i aktivnosti u jačanju poljoprivrednog sektora kao na primjer „Podrška povezivanju u poljoprivredna udruženja i zadruge u Albaniji“.
Povećati ljudske kapacitete: Obrazovanje, putem poboljšanja kvaliteta obrazovanja i doprinosa efektivnom završetku studija: smanjenje stope ponavljanja i napuštanja jačajući obrazovni sistem sa aktivnostima za podršku reformi obrazovnog sistema, edukaciji ljudskih resursa i poboljšanju infrastrukture i opreme.
Povećati ljudske kapacitete: Zdravlje, putem jačanja javnog zdravstvenog sistema i doprinoseći smanjenju stope smrtnosti majki i djece.
Povećati slobode i kulturne kapacitete putem razvojne saradnje u kulturi i kulturnepolitike u službi ciljeva razvoja.
U Albaniji postoji značajna neravnoteža između nivoa razvijenosti glavnog grada Tirane ili primorskih gradova, gdje se koncentrisala većina intervencija raznih međunarodnih donatora, i ostatka zemlje. Svjesni toga i sa ciljem da implementacija SAA ne uključi samo centralnu administraciju nego i lokalnu, kao i cijelo albansko civilno društvo, aktivnosti različitih aktera Španske kooperacije biće u osnovi institucionalnog karaktera i pokrivaće cijelu zemlju, mada će se aktivnosti koje po svojoj prirodi imaju ograničen geografski okvir koncentrisati prvenstveno u oblastima Shkodra, Malesi i Madhe i Puka, smještene na sjeveru Albanije.
Pravni okvir sa Španijom
Postoji sporazum o ekonomskoj i finansijskoj saradnji koji je potpisan u februaru 2000. godine, a u oktobru iste godine je stupio na snagu Sporazum o kulturnoj i obrazovnoj saradnji od 25. novembra 1999.
22. novembra 2001. godine se potpisao Sporazum o prijateljstvu i saradnji.
SRBIJA
Španska kooperacija sa Srbijom i Crnom Gorom je bila određena oružanim sukobom na Kosovu krajem devedesetih godina i padom Miloševićevog režima. Od 2001. godine Španska kooperacija jača veze sa Srbijom i Crnom Gorom realizujući projekte u energetskom sektoru, da bi kasnije postepeno povećavala aktivnosti na podršci Vladi i civilnom društvu.
U junu 2006. godine Crna Gora je proglasila svoju nezavisnost i time je ugašena Državna Zajednica Srbija i Crna Gora.
Srbija se trenutno nalazi u procesu tranzicije. Potresne 90-e godine su za rezultat imale ekonomski i socijalni kolaps koji je bio posljedica raspada bivše Jugoslavije, koji je završio konfliktom na Kosovu. Sve to je doprinijelo drastičnom smanjenju bruto domaćeg proizvoda zemlje, velikog povećanja nezaposlenosti i značajnom smanjenju plata i penzija. Većina stanovništva je brzo osiromašila, ali je istovremeno došlo i do bogaćenja jedne male grupe ljudi kao posljedica korupcije i organizovanog kriminala.
Osim toga, u Srbiji posebno stanje vlada na Kosovu, koje je pod privremenom upravom Ujedinjenih nacija sa privremenim institucijama vladavine i sa specijalnim pravnim statusom određenim Rezolucijom 1244 Savjeta bezbjednosti, od 9 juna 1999. godine. Status Kosova je jedan od izazova sa kojima se suočava Srbija zajedno sa implementacijom institucionalnih, političkih i ekonomskih reformi u skladu sa prioritetima Evropske unije.
Globalni strateški cilj Španske kooperacije je podržati Srbiju u procesu stabilizacije i jačanja mira i demokratije, kao i u napretku ka pridruživanju Evropskoj uniji sa političkim, ekonomskim i socijalnim reformama koje to podrazumijeva.
Aktivnosti će biti okrenute ka jačanju institucija i zbog toga će biti na državnom nivou.
Prvi sektorski strateški cilj je Povećanje institucionalnih i socijalnih kapaciteta, u čijem okviru se ističu aktivnosti sa ciljem jačanja pravne države, sa inicijativom za podršku uspostavljanju i organizaciji novog Visokog savjeta pravosuđa i uspostavljanju nezavisnog i objektivnog sistema izbora i edukacije sudija; kao i rad na institucionalnom jačanju u okviru procesa evropskih integracija.
Drugi strateški cilj je Prevencija konflikata i izgradnja mira, sa aktivnostima usmjerenim na poboljšanje okruženja povratnika, a radi se i na aktivnostima za izgradnju mira civilnog karaktera na Kosovu.
U slučaju Kosova se radi na sektorskom strateškom cilju Povećanja ljudskih kapaciteta-obrazovanja, doprinoseći poboljšanju kvaliteta obrazovnog sistema i poboljšanju infrastrukture i opreme.
OTC BALCANES-Tehnički ured za saradnju sa Balkanom
Maguda 18
71000 Sarajevo
TEL: +387 33/584-060
FAX: +387 33/584-066
otc.balcanes@aecid.ba
otc_balk@bih.net.ba
ANTENA ALBANIJA
TEL.: +355 42 224 693
FAX: +355 42 232 493
antena.albania@aecid.ba
aecialbania@gmail.com
